Yến Nhung
Việc sửa đổi Luật Kiến trúc lần này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đồng thời hoàn thiện cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc theo hướng chặt chẽ, minh bạch hơn.
Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Kiến trúc năm 2019 đã góp phần tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý và phát triển kiến trúc tại Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình thực thi cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt liên quan đến quy định về thi tuyển phương án kiến trúc. Đây cũng là nội dung trọng tâm được Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi trong Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc (Dự thảo) đang được hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Kiến trúc năm 2019 đã góp phần tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý và phát triển kiến trúc tại Việt Nam – Ảnh: ITN
Theo Bộ Xây dựng, một số quy định hiện hành còn mang tính nguyên tắc, thiếu tiêu chí cụ thể nên gây khó khăn trong quá trình áp dụng. Đáng chú ý, các quy định về danh mục công trình bắt buộc thi tuyển kiến trúc, cách xác định đối tượng phải thi tuyển, thời điểm tổ chức thi tuyển trong quá trình chuẩn bị đầu tư hay cơ chế tài chính phục vụ công tác thi tuyển vẫn chưa được quy định đầy đủ.
Để khắc phục những bất cập này, Dự thảo luật tập trung sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý kiến trúc và thi tuyển phương án kiến trúc. Trong đó, một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất bổ sung trường hợp không bắt buộc tổ chức thi tuyển kiến trúc đối với các công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt hoặc dự án đầu tư công thực hiện theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền vẫn có thể quyết định tổ chức thi tuyển trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện dự án (khoản 1, điều 17).
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc mở rộng các trường hợp được miễn thi tuyển cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh ảnh hưởng đến chất lượng kiến trúc của các công trình có ý nghĩa quan trọng.
Góp ý cho Dự thảo, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đề nghị cơ quan soạn thảo cần quy định cụ thể hơn thế nào là dự án đầu tư công theo thủ tục đặc biệt, đồng thời làm rõ các tiêu chí về quy mô, tính chất kỹ thuật, yêu cầu tiến độ hoặc cơ chế đặc thù để tránh việc áp dụng tùy tiện. Theo Hội, mục tiêu của thi tuyển phương án kiến trúc không chỉ nhằm lựa chọn phương án tối ưu về công năng và kỹ thuật mà còn bảo đảm giá trị thẩm mỹ, khả năng ứng dụng công nghệ mới và đóng góp vào diện mạo kiến trúc quốc gia.
Thực tế cho thấy nhiều công trình có ý nghĩa biểu tượng của đất nước như Nhà Quốc hội, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh hay Bảo tàng Hồ Chí Minh đều được lựa chọn thông qua các cuộc thi tuyển phương án kiến trúc. Đây là cơ sở để tìm ra những giải pháp thiết kế tốt nhất, góp phần hình thành các công trình có giá trị lâu dài và tạo dấu ấn trong không gian kiến trúc quốc gia.
Nhiều ý kiến cũng đồng tình để kiến trúc Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới, cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch và khả thi hơn. Hiện nay, nhiều địa phương vẫn gặp khó khăn trong việc xác định công trình nào thuộc diện bắt buộc thi tuyển, nhất là các công trình điểm nhấn đô thị hoặc công trình mang giá trị văn hóa, lịch sử đặc trưng của địa phương. Trong khi đó, thực tế đã chứng minh nhiều công trình được lựa chọn thông qua thi tuyển như Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Tòa nhà Viettel Thăng Long hay Nhà hát Quân đội đều tạo được dấu ấn kiến trúc và góp phần nâng cao chất lượng không gian đô thị.
Việc sửa đổi Luật Kiến trúc lần này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc theo hướng chặt chẽ, minh bạch hơn – Ảnh: ITN
Bên cạnh phạm vi và đối tượng thi tuyển, cơ chế tài chính cho hoạt động này cũng được các địa phương quan tâm. Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị đề nghị Dự thảo luật cần quy định rõ cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt chi phí tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc; trình tự, thủ tục thực hiện cũng như nguồn kinh phí bảo đảm. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư hoặc đơn vị tổ chức cuộc thi để tạo thuận lợi trong quá trình triển khai và thanh quyết toán.
Tiếp thu các ý kiến góp ý, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan đến trường hợp miễn thi tuyển nhằm bảo đảm không làm giảm yêu cầu về chất lượng kiến trúc đối với các công trình quan trọng, có ý nghĩa biểu tượng hoặc tác động lớn đến cảnh quan và không gian đô thị.
https://diendandoanhnghiep.vn/sua-luat-kien-truc-lam-ro-co-che-thi-tuyen-de-nang-chat-luong-cong-trinh-10179977.html
