(CSPLO) – Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 28/03/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Chủ tịch HĐKH, HĐQL Viện IRLIE; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Thứ nhất: Trách nhiệm pháp lý không loại trừ người thân liên quan tội rủa tiền trong vụ Phó Đức Nam
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu băn khoăn trong việc vụ Phó Đức Nam, trách nhiệm pháp lý như thế nào đối với người thân, có loại trừ người thân hay không?
Qua theo dõi các cơ quan truyền thông đưa tin, về diễn biến mới trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn do Phó Đức Nam (còn gọi là Mr Pips) cầm đầu tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận, khi cơ quan điều tra làm rõ hàng loạt hành vi có dấu hiệu rửa tiền liên quan đến nhiều cá nhân, tổ chức. Đặc biệt, trong vụ án là việc bố mẹ của Phó Đức Nam bị cơ quan điều tra cáo buộc phạm tội rửa tiền. Theo tài liệu điều tra, sau khi biết con trai bị bắt, ông Phó Đức Thắng và bà Lê Thị Liễu đã rút hàng trăm tỷ đồng từ nhiều ngân hàng, sau đó mua vàng, USD, nhờ người thân đứng tên tài sản, gửi tiền và tài sản tại nhiều nơi khác nhau.
Tại Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025), tội rửa tiền được xác định khi người thực hiện một trong các hành vi như: tham gia giao dịch tài chính nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền; sử dụng tiền phạm pháp vào hoạt động kinh doanh; che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất, quá trình dịch chuyển của tài sản hoặc cản trở việc xác minh các thông tin này.
Dưới góc độ pháp lý, điểm cốt lõi để xác định tội rửa tiền là yếu tố nhận thức. Nếu một người biết rõ hoặc có cơ sở để biết tài sản là do phạm tội mà có nhưng vẫn tham gia giao dịch nhằm hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc thì đã có dấu hiệu cấu thành tội rửa tiền…Trong vụ án này, cơ quan điều tra xác định các bị can đã biết rõ dòng tiền có nguồn gốc từ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhưng vẫn thực hiện các giao dịch để che giấu nguồn gốc, gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.
Căn cứ theo Điều 324 Bộ luật Hình sự, người phạm tội rửa tiền có thể đối mặt với ba khung hình phạt chính, từ 1 năm đến 15 năm tù, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Điển hình, mức hình phạt cao nhất từ 10 đến 15 năm tù được áp dụng nếu số tiền phạm tội từ 500 triệu đồng trở lên, thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia.
Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ. Đáng chú ý, trong trường hợp bị xét xử nhiều tội danh, tòa án sẽ tổng hợp hình phạt theo quy định, với mức tối đa có thể lên tới 30 năm tù.
Qua đó, cần phân biệt rõ giữa tội rửa tiền và tội che giấu tội phạm. Cụ thể, rửa tiền là hành vi tham gia vào các giao dịch tài chính, kinh tế nhằm hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có. Cùng với đó, che giấu tội phạm là hành vi xảy ra sau khi tội phạm đã hoàn thành, nhằm che giấu người phạm tội, tang vật hoặc cản trở hoạt động điều tra.
Trong trường hợp chỉ dừng lại ở việc cất giấu tài sản, xóa dấu vết, không tham gia vào các giao dịch nhằm hợp thức hóa thì có thể bị xử lý về tội che giấu tội phạm. Thế nhưng, nếu thực hiện các giao dịch mua bán, chuyển nhượng, đầu tư để làm ‘sạch’ tài sản thì sẽ bị xử lý về tội rửa tiền…Theo cơ quan điều tra, trong quá trình xử lý vụ án, nhiều tài sản có giá trị lớn đã bị phong tỏa, kê biên, thu giữ theo quy định pháp luật.
Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho các bị hại, trong bối cảnh số lượng người bị chiếm đoạt tài sản là rất lớn. Việc cơ quan chức năng làm rõ và xử lý nghiêm các hành vi này không chỉ góp phần thu hồi tài sản cho người bị hại mà còn mang ý nghĩa răn đe, phòng ngừa chung đối với các loại tội phạm tài chính trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ.
Thứ hai: Có được miễn trách nhiệm hình sự nếu tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội thì có được miễn trách nhiệm hình sự không? Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp nào?
Căn cứ vào Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội: Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản; Người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm; nếu hành vi thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.
Căn cứ theo quy định này thì tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản. Người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm; nếu hành vi thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này. Thế nhưng, nếu các yếu tố cấu thành một tội danh khác thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự cho tội danh đó.
Căn cứ theo Điều 29 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về căn cứ miễn trách nhiệm hình sự: Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây: Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; Khi có quyết định đại xá; Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau đây: Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa; Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận…
Qua đó, người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau: Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa. Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.
Song song đó, người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.
Cạnh đó, nếu có một trong những căn cứ sau đây thì người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự gồm: Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; Khi có quyết định đại xá.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn; www.vanhoacongdong.vn (Hiệp hội Phát triển Văn hoá cộng đồng Việt Nam)…Đặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
CTV TVPL Bùi Văn Hải (Trung tâm TTLCC) – CTV TVPL Trần Ngọc Danh (Trung tâm TVPLMS)
