Người lao động không tham gia khám sức khỏe định kỳ theo kế hoạch của doanh nghiệp không đương nhiên bị phạt tiền hoặc sa thải. Tuy nhiên, nếu cố tình không chấp hành quy định hợp pháp của công ty, người lao động có thể bị xem xét xử lý kỷ luật lao động.
Khám sức khỏe định kỳ là một trong những hoạt động nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động, giúp phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và đánh giá khả năng đáp ứng công việc. Pháp luật hiện hành quy định rõ trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe của doanh nghiệp, đồng thời đặt ra những nghĩa vụ nhất định đối với người lao động.
Người lao động có bắt buộc phải khám sức khỏe định kỳ?
Theo khoản 1 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe cho người lao động với tần suất tối thiểu như sau:
- Người lao động thông thường: Ít nhất 1 lần/năm.
- Người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Ít nhất 6 tháng/lần.
- Người lao động là người khuyết tật, người chưa thành niên và người lao động cao tuổi: Ít nhất 6 tháng/lần.
Ngoài ra, khi tổ chức khám sức khỏe định kỳ, lao động nữ phải được khám chuyên khoa phụ sản. Người lao động làm việc trong môi trường tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp theo quy định.
Về phía người lao động, điểm a khoản 2 Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 quy định nghĩa vụ chấp hành nội quy, quy trình, biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động tại nơi làm việc và tuân thủ các cam kết liên quan trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể.
Do đó, người lao động không nên mặc nhiên xem việc khám sức khỏe định kỳ chỉ là quyền lợi để có thể tùy ý từ chối khi doanh nghiệp tổ chức theo đúng quy định.
Không đi khám sức khỏe định kỳ có bị phạt tiền hoặc kỷ luật?
Theo quy định tại Điều 33 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, pháp luật không đặt ra mức phạt hành chính riêng đối với người lao động chỉ vì không tham gia buổi khám sức khỏe định kỳ.
Cụ thể, khoản 1 Điều 33 quy định mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với người lao động có hành vi không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân đã được trang cấp hoặc không tham gia cấp cứu, khắc phục sự cố, tai nạn lao động khi có lệnh của người sử dụng lao động hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trong khi đó, mức phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng cho mỗi người lao động, tối đa 75 triệu đồng theo khoản 2 Điều 33, áp dụng đối với người sử dụng lao động có hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp. Đối với doanh nghiệp, mức phạt được áp dụng gấp đôi theo quy định tại Điều 7 Nghị định này.
Tuy nhiên, việc người lao động không tham gia khám sức khỏe định kỳ vẫn có thể bị xem xét xử lý kỷ luật lao động nếu hành vi đó vi phạm quy định hợp pháp của doanh nghiệp.
Theo Điều 127 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật đối với người lao động có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động, không thỏa thuận trong hợp đồng lao động đã giao kết hoặc pháp luật lao động không có quy định.
Như vậy, nếu nội quy lao động hoặc các thỏa thuận hợp pháp có quy định rõ trách nhiệm tham gia khám sức khỏe định kỳ và hình thức xử lý đối với hành vi cố tình không chấp hành, doanh nghiệp có thể xem xét xử lý kỷ luật người lao động theo quy định.
Dù vậy, doanh nghiệp phải chứng minh được lỗi của người lao động và tuân thủ đầy đủ nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật theo Điều 122 Bộ luật Lao động năm 2019. Người lao động có quyền tham gia, tự bào chữa hoặc nhờ luật sư, tổ chức đại diện người lao động hỗ trợ bảo vệ quyền lợi của mình.
Đáng chú ý, doanh nghiệp không được phạt tiền hoặc cắt lương thay cho việc xử lý kỷ luật lao động. Việc người lao động vắng một buổi khám sức khỏe cũng không đương nhiên là căn cứ để áp dụng hình thức sa thải.
Cần phân biệt trường hợp người lao động cố tình từ chối tham gia khám sức khỏe với trường hợp không thể tham gia do bị ốm, nghỉ phép đã được chấp thuận hoặc gặp trở ngại khách quan và đã thông báo cho doanh nghiệp.
Không khám sức khỏe định kỳ, người lao động có thể bị kỷ luật? (ảnh minh họa).
Người lao động được miễn phí khám sức khỏe và hưởng lương trong thời gian đi khám
Một nội dung đáng chú ý khác là chi phí khám sức khỏe định kỳ không phải do người lao động tự chi trả.
Theo khoản 6 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, chi phí khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động thuộc trách nhiệm chi trả của người sử dụng lao động.
Bên cạnh đó, khoản 9 Điều 58 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định thời gian khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp được tính vào thời giờ làm việc hưởng lương nếu việc khám được thực hiện theo sự bố trí hoặc yêu cầu của người sử dụng lao động.
Như vậy, người lao động được doanh nghiệp thanh toán chi phí khám sức khỏe và vẫn hưởng lương trong thời gian đi khám theo lịch do công ty bố trí.
Trong trường hợp không thể tham gia đúng lịch, người lao động nên chủ động thông báo cho bộ phận nhân sự hoặc người quản lý, nêu rõ lý do và đề nghị bố trí lịch khám bổ sung. Trường hợp đã tự đi khám tại cơ sở y tế khác, người lao động cũng nên trao đổi, cung cấp hồ sơ để doanh nghiệp xem xét, đối chiếu.
Về phía doanh nghiệp, việc người lao động vắng mặt hoặc từ chối tham gia không làm chấm dứt trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp cần xác minh nguyên nhân, thông báo lại và có phương án bố trí khám phù hợp, bảo đảm quyền lợi cũng như sức khỏe của người lao động.
Tuệ Minh
https://gocnhinphaply.nguoiduatin.vn/khong-kham-suc-khoe-dinh-ky-nguoi-lao-dong-co-the-bi-ky-luat-55630.html
