Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) là căn cứ quan trọng để xác định lương hưu hằng tháng của người lao động.
Thời gian đóng BHXH quyết định cách tính bình quân lương hưu
Khi chuẩn bị nghỉ hưu, bên cạnh điều kiện về tuổi đời và số năm đóng BHXH, người lao động cần quan tâm đến cách xác định mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Đây là một trong những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến số tiền lương hưu được nhận hằng tháng.
Theo quy định tại Điều 72 Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, cách xác định mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được phân chia theo từng nhóm đối tượng. Trong đó, thời điểm bắt đầu tham gia BHXH và hình thức trả lương là hai căn cứ quan trọng.
Đối với người lao động thuộc diện hưởng chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ này, số năm tiền lương được sử dụng để tính bình quân được xác định theo thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
Cụ thể, pháp luật quy định các mốc thời gian như sau:
– Người bắt đầu tham gia BHXH trước ngày 1/1/1995: Tính bình quân tiền lương của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/1995 đến ngày 31/12/2000: Tính bình quân tiền lương của 6 năm cuối.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2001 đến ngày 31/12/2006: Tính bình quân tiền lương của 8 năm cuối.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2007 đến ngày 31/12/2015: Tính bình quân tiền lương của 10 năm cuối.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2016 đến ngày 31/12/2019: Tính bình quân tiền lương của 15 năm cuối.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2020 đến ngày 31/12/2024: Tính bình quân tiền lương của 20 năm cuối.
– Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2025 trở đi: Tính bình quân tiền lương của toàn bộ thời gian đóng BHXH.
Như vậy, người tham gia BHXH càng muộn thì khoảng thời gian tiền lương được đưa vào tính bình quân càng dài. Với những người bắt đầu đóng BHXH từ năm 2025 trở đi, toàn bộ quá trình đóng sẽ được sử dụng làm căn cứ xác định mức bình quân.
Trường hợp nào phải tính bình quân toàn bộ thời gian đóng BHXH?
Không phải tất cả người lao động đều áp dụng cách tính theo 5, 6, 8, 10, 15 hoặc 20 năm cuối.
Theo Điều 72 Luật BHXH năm 2024, đối với người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được tính trên toàn bộ thời gian tham gia.
Quy định này áp dụng đối với nhóm lao động hưởng tiền lương do doanh nghiệp hoặc người sử dụng lao động quyết định, thay vì áp dụng hệ thống bảng lương do Nhà nước quy định.
Đối với người có thời gian làm việc ở cả khu vực hưởng lương theo chế độ Nhà nước và khu vực hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định, mức bình quân tiền lương được xác định trên cơ sở kết hợp các giai đoạn đóng BHXH.
Trong đó, phần thời gian hưởng tiền lương theo chế độ Nhà nước được xác định theo số năm tương ứng với thời điểm bắt đầu tham gia BHXH quy định tại khoản 1 Điều 72. Phần thời gian hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định được tính theo quy định áp dụng đối với nhóm này.
Vì vậy, người lao động từng chuyển từ cơ quan nhà nước sang doanh nghiệp hoặc có quá trình công tác ở nhiều khu vực khác nhau cần kiểm tra kỹ lịch sử đóng BHXH để tránh nhầm lẫn khi xác định mức bình quân.
Người lao động cần lưu ý gì khi xác định thời điểm bắt đầu đóng BHXH?
Một vấn đề dễ gây nhầm lẫn là thời điểm bắt đầu công tác không phải lúc nào cũng đồng nhất với thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
Trên thực tế, có người lao động làm việc từ nhiều năm trước nhưng ban đầu chỉ ký hợp đồng thử việc, sau đó mới được tuyển dụng chính thức. Khi xác định số năm tiền lương dùng để tính bình quân lương hưu, cần căn cứ vào quá trình tham gia BHXH thực tế, hồ sơ đóng và chế độ tiền lương được áp dụng.
Trường hợp bà Lê Thị Bích Ngọc ở Phú Thọ là một ví dụ. Theo thông tin phản ánh, ngày 1/1/1994, bà ký hợp đồng thử việc giảng dạy môn tiếng Anh tại Trường Trung học Kỹ thuật Công nghiệp Thực phẩm (nay là trường cao đẳng).
Hợp đồng ghi mức lương bậc 2 của giáo viên trung học có trình độ đại học. Tuy nhiên, dữ liệu quản lý BHXH thể hiện bà có hệ số lương đóng BHXH là 1,33 và hệ số phụ cấp khu vực 0,1. Đến ngày 1/1/1995, bà mới được tuyển dụng chính thức làm giáo viên tại trường.
Ngày 1/8/2026, bà được giải quyết nghỉ hưu theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Do có quá trình công tác từ năm 1994, bà muốn xác định liệu mình có thuộc trường hợp được tính bình quân tiền lương đóng BHXH của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu hay không.
Giải đáp vấn đề này, BHXH Việt Nam căn cứ Điều 72 Luật BHXH năm 2024 để xác định quyền lợi. Theo đó, nếu bà Ngọc thuộc đối tượng hưởng chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ này và thời điểm bắt đầu tham gia BHXH thực tế trước ngày 1/1/1995 thì được tính bình quân tiền lương của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Điểm cần lưu ý là việc có hợp đồng thử việc từ năm 1994 chưa đủ để tự động kết luận người lao động đã tham gia BHXH từ thời điểm này. Cần đối chiếu dữ liệu đóng BHXH và hồ sơ liên quan để xác định chính xác mốc thời gian.
Mai Ngọc (t/h)
https://gocnhinphaply.nguoiduatin.vn/nguoi-lao-dong-sap-nghi-huu-can-biet-cach-tinh-binh-quan-tien-luong-dong-bhxh-moi-nhat-nam-2026-55665.html
