Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hướng tới đơn giản hóa thủ tục, đổi mới cơ chế xác định giá đất và tháo gỡ vướng mắc trong triển khai dự án. Tuy nhiên, cải cách cần đi đôi với cơ chế thu hồi đất chặt chẽ, chính sách tái định cư phù hợp và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.
Khơi thông nguồn lực từ cải cách thủ tục
Đất đai là nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế, đồng thời gắn trực tiếp với quyền lợi người dân và hoạt động đầu tư, kinh doanh. Những vướng mắc trong quy hoạch, giao đất, xác định giá đất hay thu hồi đất có thể làm tăng chi phí, kéo dài tiến độ dự án và ảnh hưởng hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Trình bày trước Quốc hội ngày 22/10, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 chương, 112 điều, giảm 3 chương và 148 điều so với Luật Đất đai năm 2024. Các nội dung sửa đổi tập trung vào tinh giản quy định, phân cấp quản lý và nâng cao hiệu quả thực thi.
Về quy hoạch, dự thảo đề xuất tích hợp nội dung sử dụng đất trong quy hoạch tỉnh, đồng thời đơn giản hóa kế hoạch sử dụng đất cấp xã theo hướng số hóa, hạn chế chồng chéo với các quy hoạch liên quan.
Hoàn thiện chính sách đất đai cần hài hòa mục tiêu khơi thông nguồn lực phát triển với yêu cầu bảo vệ quyền lợi người dân khi thu hồi đất.
Đáng chú ý, dự thảo không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất, mà chuyển sang hoàn thiện cơ chế bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Cách tiếp cận này hướng tới đơn giản hóa quy trình, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng bảng giá và phương pháp xác định hệ số tại từng địa phương.
Dự thảo cũng làm rõ các trường hợp giao đất, cho thuê đất qua hoặc không qua đấu giá, đấu thầu. Với dự án nhà ở thương mại thông qua nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất, Chính phủ trình hai phương án để Quốc hội xem xét; cơ quan thẩm tra đề nghị thống nhất một phương án nhằm bảo đảm tính nhất quán khi áp dụng.
Thu hồi đất phải gắn với ổn định cuộc sống
Bên cạnh mục tiêu tháo gỡ thủ tục, dự thảo đề xuất mở rộng phương án bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Người dân có thể được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, bằng loại đất khác hoặc bằng tiền; đồng thời có thể được tái định cư tại chỗ, hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang diện tích còn lại hoặc thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất bị thu hồi.
Dự thảo cũng đề cập việc bố trí khu tái định cư với nhiều cấp nhà, diện tích phù hợp mức bồi thường và khả năng chi trả của người dân. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách không chỉ nằm ở phương án bồi thường mà còn ở khả năng bảo đảm nơi ở, điều kiện sống và sinh kế sau thu hồi đất.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng cần chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân. Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ các trường hợp thu hồi đất, bảo đảm việc thu hồi thực sự cần thiết, tránh lạm dụng nhưng không gây khó khăn cho triển khai dự án.
Đối với cơ chế giá đất, việc xây dựng bảng giá và hệ số điều chỉnh cần bảo đảm phù hợp thực tế, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Cùng với đó, các quy định về đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận và quản lý tài sản công cần tiếp tục được hoàn thiện để hạn chế vướng mắc khi thực hiện.
Như vậy, yêu cầu đối với lần sửa đổi này không chỉ là cắt giảm quy định hay đơn giản hóa thủ tục. Quan trọng hơn, chính sách phải giúp đất đai được khai thác hiệu quả, dự án triển khai thuận lợi, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Minh Thành (t/h)
https://thuonghieucongluan.com.vn/sua-luat-dat-dai-go-vuong-cho-du-an-bao-ve-quyen-loi-nguoi-dan-a339128.html
