Sáng ngày 09/07/2026, tại số 412, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) phối hợp với Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE).
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư, tư vấn viên, cộng tác viên tư vấn pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tham vấn về hai trường hợp cụ thể như sau:
Tình huống thứ nhất: Tài xế hoặc chủ xe có bị phạt khi xe khách không gắn camera hành trình khi tham gia giao thông?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Liệu tài xế hoặc chủ xe bị phạt khi xe khách không gắn camera hành trình khi tham gia giao thông?
Qua tham chiếu Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi điều khiển xe khách kinh doanh vận tải không lắp thiết bị giám sát hành trình (camera hành trình) hoặc có lắp nhưng thiết bị không hoạt động, hoạt động sai quy định sẽ bị xử phạt đối với cả tài xế và chủ xe.
Căn cứ vào khoản 6 Điều 20 của Nghị định này, người điều khiển phương tiện vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 – 5.000.000 đồng và bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Đồng thời, chủ phương tiện kinh doanh vận tải cũng bị xử phạt theo điểm c, khoản 7, Điều 26, với mức phạt từ 5.000.000 – 6.000.000 đồng đối với cá nhân, và từ 10.000.000 – 12.000.000 đồng đối với tổ chức, kèm theo biện pháp khắc phục hậu quả là buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo đúng quy định.
Căn cứ vào khoản 3 Điều 2 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông bao gồm cả cá nhân và tổ chức. Trong đó, hộ kinh doanh và hộ gia đình khi thực hiện hành vi vi phạm sẽ được xử lý như đối tượng cá nhân.
Do đó, trường hợp chủ xe khách là hộ kinh doanh không lắp camera hành trình (thiết bị giám sát hành trình) khi tham gia giao thông thì sẽ bị áp dụng mức xử phạt như đối với cá nhân vi phạm.
Qua tham chiếu Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự, có hiệu lực từ 01/7/2026), xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa, xe khách dưới 8 chỗ, xe đầu kéo, xe cứu thương và xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe.
Trong đó, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên, phương tiện bắt buộc phải lắp đầy đủ thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe và thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách.
Như vậy, việc quản lý, sử dụng và xử lý dữ liệu từ các thiết bị này được thực hiện theo quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định pháp luật liên quan.
Tình huống thứ hai: Khách hay chủ xe phải chịu phạt, khi cho thuê xe tự lái khi bị phạt nguội?
Thành viên CLB Báo chí truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) nêu câu hỏi: Nhiều chủ cho thuê xe tự lái không biết phải xử lý như thế nào khi nhận thông báo phạt nguội từ cơ quan chức năng sau khi đã thanh lý hợp đồng. Đề nghị Trung tâm cho biết trường hợp này chủ xe hay người thuê xe phải chịu trách nhiệm?
Căn cứ vào khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, đối với trường hợp hành vi vi phạm hành chính được phát hiện thông qua sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ mà cơ quan chức năng chưa dừng ngay được phương tiện để xử lý thì thực hiện:
Cơ quan chức năng gửi thông báo yêu cầu chủ phương tiện và cá nhân, tổ chức có liên quan (nếu có) đến trụ sở cơ quan, đơn vị của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính để giải quyết vụ việc vi phạm. Việc thông báo được thực hiện bằng văn bản hoặc thực hiện thông báo bằng phương thức điện tử thông qua Ứng dụng giao thông trên thiết bị di động dành cho công dân do Bộ Công an xây dựng, quản lý, vận hành khi đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin; đồng thời cập nhật thông tin về phương tiện vi phạm trên Trang thông tin điện tử của Cục Cảnh sát giao thông;
Chủ phương tiện có nghĩa vụ phải hợp tác với cơ quan chức năng để xác định người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm.
Trong trường hợp chủ phương tiện là cá nhân, nếu không hợp tác với cơ quan chức năng, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải là người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm thì bị xử phạt đối với hành vi vi phạm được phát hiện;
Trong trường hợp chủ phương tiện là tổ chức, nếu không hợp tác với cơ quan chức năng, không giải trình để xác định được người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm thì bị xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức thực hiện hành vi vi phạm được phát hiện, trừ trường hợp phương tiện bị chiếm đoạt, sử dụng trái phép”.
Xin khuyến nghị: Khi cho thuê xe, chủ xe cần lưu lại hợp đồng thuê xe, bản sao giấy tờ tùy thân và bằng lái xe của khách. Đây là bằng chứng quan trọng giúp xác định ai là người điều khiển xe tại thời điểm vi phạm.
Ngoài ra, tại khoản 11 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định về xử lý trường hợp người vi phạm chưa thực hiện giải quyết vụ việc vi phạm theo quy định:
Trường hợp quá thời hạn hẹn đến giải quyết vụ việc vi phạm được ghi trong biên bản vi phạm hành chính hoặc trong thông báo của người có thẩm quyền xử phạt hoặc quá thời hạn thi hành quyết định xử phạt mà chủ phương tiện vi phạm, người vi phạm chưa thực hiện giải quyết vụ việc vi phạm theo quy định hoặc chưa chấp hành quyết định xử phạt thì người có thẩm quyền xử phạt gửi thông báo cho cơ quan đăng kiểm, cơ quan đăng ký xe, cơ quan cấp giấy phép lái xe (nếu đã xác định được người vi phạm). Việc gửi thông báo được thực hiện bằng văn bản hoặc thực hiện thông báo bằng phương thức điện tử thông qua kết nối, chia sẻ dữ liệu khi đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin.
Cơ quan đăng kiểm, Cơ quan đăng ký xe, Cơ quan cấp giấy phép lái xe trước khi thực hiện đăng kiểm, đăng ký xe, cấp, đổi, cấp lại giấy phép lái xe có trách nhiệm tra cứu dữ liệu phương tiện vi phạm, người vi phạm được Cơ quan Cảnh sát giao thông gửi thông báo đến;
Trường hợp khi tra cứu dữ liệu theo quy định tại điểm a khoản này nếu có thông tin về phương tiện vi phạm, người vi phạm thì chưa giải quyết việc đăng kiểm, đăng ký phương tiện vi phạm, chưa cấp, đổi, cấp lại giấy phép lái xe đối với người vi phạm;
Sau khi chủ phương tiện, người vi phạm đã giải quyết vụ việc vi phạm theo quy định, người có thẩm quyền xử phạt phải gửi thông báo ngay cho Cơ quan đăng kiếm, Cơ quan đăng ký xe, Cơ quan cấp giấy phép lái xe bằng văn bản hoặc theo hình thức kết nối, chia sẻ dữ liệu khi đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin để thực hiện việc đăng kiểm, đăng ký xe, cấp, đổi, cấp lại giấy phép lái xe theo quy định.
Như vậy, nếu người thuê xe không hợp tác, họ có thể bị ảnh hưởng khi đăng kiểm xe khác hoặc làm thủ tục cấp đổi GPLX. Chủ xe có thể sử dụng biện pháp này để buộc người thuê xe phải chịu trách nhiệm.
Xin khuyến nghị, nhằm tránh các rủi ro khi tài xế thuê xe tự lái bị phạt nguội, chủ xe cần lưu ý:
Hợp đồng chặt chẽ: Ghi rõ trách nhiệm của người thuê xe khi vi phạm giao thông, bao gồm cả phạt nguội.
Khi cho thuê xe, chủ xe cần lưu lại hợp đồng thuê xe, bản sao giấy tờ tùy thân và bằng lái xe của khách. Đây là bằng chứng quan trọng giúp xác định ai là người điều khiển xe tại thời điểm vi phạm.
Lưu trữ thông tin khách thuê: Chụp ảnh CCCD, GPLX, hợp đồng thuê xe và biển số xe vào thời điểm bàn giao.
Kiểm tra phạt nguội định kỳ: Trước khi nhận lại xe từ khách, nên kiểm tra nhanh tình trạng vi phạm giao thông trên các cổng thông tin của CSGT.
Thông báo vi phạm ngay lập tức: Khi phát hiện vi phạm, liên hệ ngay với người thuê xe và yêu cầu họ giải quyết theo quy định.
Theo đó, tài xế thuê xe tự lái vi phạm giao thông và bị phạt nguội, chủ xe có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng để xác định người vi phạm.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn …Đặc biệt, trên www.vietbao.vn.
Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TVTVPLMS) sẵn sàng hỗ trợ về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp được các luật gia, luật sư, các tư vấn viên pháp luật đã tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, rất mong quý doanh nghiệp và người dân tham khảo…Chúng tôi sẵn sàng tham vấn pháp lý miễn phí nhằm lan toả, nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong doanh nghiệp và người dân ngày càng được nhân rộng. Đồng thời, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức tuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng lối sống và làm việc theo pháp luật trong toàn xã hội; đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, góp phần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luật của công dân…
Luật sư Phạm Lan Thảo – Phó giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn
