(CSPLO) – Sáng ngày 04/05/2026, tại số 412, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) phối hợp với Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE).
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, các luật gia, luật sư, tư vấn viên, cộng tác viên tư vấn pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tham vấn về hai trường hợp cụ thể như sau:
Tình huống 1: Có được hưởng lương hưu khi chưa đủ năm đóng BHXH?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) nêu câu hỏi: Đóng BHXH tự nguyện bao nhiêu năm nữa thì đủ điều kiện? Nếu không đóng thêm BHXH tự nguyện thì ông có được hưởng BHXH một lần không?
Căn cứ vào điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP quy định về điều kiện hưởng lương hưu: Trường hợp người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên mà bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì điều kiện về tuổi đời hưởng lương hưu được thực hiện theo quy định tại Điều 65 của Luật Bảo hiểm xã hội.
Đối chiếu với quy định trên, quý doanh nhân sinh ngày 25/02/1968, thời gian tham gia BHXH bắt buộc là 17 năm 10 tháng, theo đó ông không đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí. Ông có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để hưởng mức lương hưu cao hơn hoặc bảo lưu thời gian tham gia cho đến khi đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 1 Điều 64 Luật BHXH 2024.
Trong trường hợp ông không còn tham gia BHXH, sau 12 tháng nếu không tiếp tục đóng BHXH bắt buộc hoặc không tham gia BHXH tự nguyện thì ông có thể liên hệ BHXH cơ sở làm thủ tục hưởng BHXH một lần.
Tình huống 2: Doanh nghiệp đúng hay sai khi truy thu BHYT của sinh viên làm bán thời gian?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Tôi là sinh viên đi làm bán thời gian (6 tiếng/ngày), có ký hợp đồng lao động, được hỗ trợ đóng một phần tiền BHXH. Gần lúc nghỉ việc, doanh nghiệp yêu cầu tôi đóng thêm tiền BHYT. Nếu không đóng sẽ không được trả lương. Vậy việc làm trên của siêu thị là đúng hay sai? Nếu sai thì giải quyết như thế nào?
Căn cứ theo khoản 10 Điều 1 Luật BHYT sửa đổi 2024, đối tượng tham gia BHYT gồm: Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thỏa thuận với người sử dụng lao động làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất theo quy định của pháp luật về BHXH.
Vì vậy, sinh viên làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên, nếu trong tháng có mức lương bằng hoặc cao hơn mức tiền lương tối thiểu dùng để làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, thì thuộc diện tham gia BHYT theo quy định pháp luật.
Căn cứ vào khoản 5 Điều 13 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHYT khác nhau thì đóng BHYT theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Căn cứ theo khoản 5 Điều 12 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, thứ tự đối tượng tham gia BHYT như sau: Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng; nhóm do tổ chức BHXH đóng; nhóm do ngân sách Nhà nước đóng; nhóm được ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng; nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Do đó, khi sinh viên ký hợp đồng lao động nếu thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, thì cũng thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc.
Trong trường hợp siêu thị chưa trừ tiền đóng BHYT vào tiền lương của sinh viên thì sinh viên có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tỷ lệ 1,5% lương/tháng. Việc trả lương không thuộc thẩm quyền của cơ quan BHXH.
Căn cứ theo Điều 94 Bộ luật Lao động 2019 về nguyên tắc trả lương quy định người sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái luật.
Lương là quyền lợi cho công sức sinh viên đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ khi chấm dứt hợp đồng.
Vì lẻ đó, nếu có ký hợp đồng lao động và trên 1 tháng theo thứ tự thì phải đóng BHYT tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp viện lý do chưa đóng BHYT để giữ lại lương của người lao động là trái với Luật Lao động. Bạn nên đọc kỹ hợp đồng lao động để xác định trách nhiệm các bên khi ký.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, tạp chí in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vn …Đặc biệt, trên www.vietbao.vn.
Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TVTVPLMS) sẵn sàng hỗ trợ về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trongsuốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp được các luật gia, luật sư, các tư vấn viên pháp luật đã tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, rất mong quý doanh nghiệp và người dân tham khảo…Chúng tôi sẵn sàng tham vấn pháp lý miễn phí nhằm lan toả, nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong doanh nghiệp và người dân ngày càng được nhân rộng. Đồng thời, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức tuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng lối sống và làm việc theo pháp luật trong toàn xã hội; đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, góp phần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luật của công dân…
TVVPL Đặng Ngọc Thạnh – Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn
