(CSPLO) – Ngày 2/6/2026, tại phường Vũng Tàu (TP.HCM) – Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cùng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nông nghiệp và môi trường tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị định thay thế Nghị định 52/2018/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn.
Quang cảnh buổi toạ đàm
Chủ trì hội thảo có bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn; ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM; ông Nguyễn Quốc Oánh, Hiệu trưởng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nông nghiệp và môi trường.
Tham dự hội thảo có TS. Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam; Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC); ThS. Phạm Trắc Long – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập; cùng các thành viên Viện IMRIC…
Hội thảo nhận được nhiều ý kiến đóng góp rất thiết thực
Theo Ban soạn thảo, dự thảo nghị định mới hướng đến xây dựng khung pháp lý toàn diện nhằm bảo tồn nghề truyền thống, phát triển kinh tế làng nghề gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Ngành nghề nông thôn được chia thành 5 nhóm chính gồm: Chế biến nông – lâm – thủy sản; thủ công mỹ nghệ; sản phẩm gia dụng; sinh vật cảnh; sản xuất muối và các dịch vụ hỗ trợ.
Điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số làng nghề nhằm phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc, quảng bá du lịch và kết nối thị trường. Các dự án xử lý môi trường, chất thải tập trung có thể được hỗ trợ đến 100% kinh phí; các hoạt động phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, OCOP và chuyển đổi số được hỗ trợ tối đa 70% chi phí.
Dự thảo cũng quy định nghề truyền thống phải tồn tại từ 30 năm trở lên, có bản sắc văn hóa riêng và đang được duy trì hoặc có khả năng phục hồi. Đối với làng nghề, tối thiểu 20% số hộ trên địa bàn phải tham gia hoạt động ngành nghề nông thôn hoặc giá trị sản xuất ngành nghề chiếm ít nhất 50% tổng giá trị sản xuất của cộng đồng.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, cho biết sau 8 năm thực hiện, Nghị định 52 đã tạo nhiều chuyển biến tích cực cho các làng nghề. Đặc biệt, trong 2 năm gần đây, Việt Nam đã có thêm 4 làng nghề gia nhập Hội đồng Thủ công Thế giới.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ nhiều hạn chế như khó tiếp cận chính sách hỗ trợ, thiếu đồng bộ trong thống kê, phân loại làng nghề; đội ngũ nghệ nhân chưa được quan tâm tương xứng; tình trạng ô nhiễm môi trường tại nhiều làng nghề vẫn còn nghiêm trọng.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, ông Nguyễn Văn Đa, ông Nguyễn Quốc Oánh đồng chủ trì hội thảo
Theo bà Yến, hơn 80% nội dung của Nghị định 52 được đề xuất sửa đổi, bổ sung nên Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng nghị định mới thay thế hoàn toàn. Dự thảo lần này mở rộng phạm vi sang cả ngành nghề nông thôn trong đô thị, thúc đẩy phát triển theo chuỗi giá trị, chuyển đổi số và nâng cao vai trò của nghệ nhân trong bảo tồn di sản nghề truyền thống.
TS. Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phát biểu tại hội thảo
TS. Hồ Minh Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng cần bảo đảm tính thống nhất giữa dự thảo nghị định với các quy định hiện hành về thi đua khen thưởng và xét tặng danh hiệu nghệ nhân. Đồng thời, tiêu chí đánh giá nghệ nhân cần phù hợp đặc thù từng nhóm ngành nghề thay vì áp dụng chung. Tại khoản 2, Điều 79 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 quy định rõ: Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội quy định hình thức, tiêu chuẩn, thủ tục khen thưởng để áp dụng đối với thành viên, hội viên trong tổ chức của mình…Mặc dù vậy, nội dung của Chương 4 Nghị định sủa đổi, với tên gọi ngành nghề là chuyên ngành, UBND cấp tỉnh, đề nghị xem xét mục này vì dễ nhầm lẫn tại các luật công nhận danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú…
Đồng thời, căn cứ vào khoản 2 Điều 14 Chương IV của dự thảo Nghị định là danh hiệu chuyên ngành doUBND cấp tỉnh công nhận áp dụng trên phạm vi cả nước, không thuộc hệ thống danh hiệu thi đua cả nước, không thuộc danh hiệu thay thế, với các danh hiệu quy định của nhà nước về pháp luật thi đua khen. Vì vậy, đề nghị xem xét lại khoản này vì UBND cấp tỉnh là đại diện nhà nước tại địa phương khi danh hiệu nghệ nhân được UBND tỉnh công nhận thì danh hiệu đó phải có giá trị danh hiệu thi đua khen thưởng của nhà nước tại địa phương. Điều này, có thể gây mâu thuẩn với Nghị định 43/2024/NĐCP ngày 19/4/2024 quy định chi tiết về xét tặng danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú…trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ và các văn bản quy định khác…ông Hồ Minh Sơn phân tích.
Cùng theo khoản 3 Điều 14 dự thảo Nghị định quy định, cá nhân được công nhận danh hiệu nghệ nhân theo Nghị định này là một trong các căn cứ để xem xét đề nghị danh hiệu vinh dự nhà nước khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật có liên quan. Việc này, theo tôi không phù hợp với quy định tại luật thi đua khen thưởng năm 2022, Nghị định 43 và Nghị định 152/2025/NĐCP ngày 14/06/2025 quy định về phân cấp phân quyền trong lĩnh vực thi đua khen thưởng quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật thi đua khen thưởng…Về tiêu chí công nhận nghệ nhân đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định cụ thể tiêu chí công nhận nghệ nhân thống nhất với từng nhóm ngành nghề có đặc điểm, tính chất hoạt động khác nhau như nghề làm muối, làm vườn, đánh cá, thủ công mỹ nghệ…Do vậy, không thể cùng đánh giá trong một bộ tiêu chí giống nhau, điều này không thật sự phù hợp, hợp pháp, hợp lý và không có tính thực tiễn, đề nghề nghị cần xem xét huỷ bỏ…TS. Sơn góp ý.
Đối với từ ngữ tại Điều 3, của dự thảo lần này có nhiều khái niệm mới, thế nhưng vẫn chưa thật chuẩn tính pháp lý…Trong đó, sản phẩm sáng tạo, chuỗi ngành nghề nông thôn…Qua đó, đề nghị cơ quan soạn thảo cần cân nhắc sử dụng các khái niệm này, chỉ giữ khái niệm thực sự dùng để áp dụng pháp luật bỏ khái niệm mang tính mô tả, khái niệm chuỗi ngành nghề nông thôn, nên đổi thành “ liên kết sản xuất, chế biến tiêu thụ”…Tại khoản 11, điều 3 – nghệ nhân và danh xưng nghệ nhân, đề nghị cân nhắc khái niệm này đảm bảo quy định tại khái niệm này đảm bảo luật thi đua khen thưởng năm 2022 Chính phủ quy định chi tiết danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú. Chính phủ không có nhiệm vụ quy định chi tiết về danh hiệu này…TS. Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phân tích thêm.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu góp ý về tiêu chí công nhận nghệ nhân, cơ chế hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển xanh cho làng nghề.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu đề xuất hoàn thiện tiêu chí công nhận nghệ nhân, cơ chế hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển xanh cho làng nghề. Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho rằng cần hỗ trợ nghệ nhân ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử và năng lượng sạch để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Trong khi đó, đại diện ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long kiến nghị xem xét điều chỉnh tiêu chí tối thiểu 20% hộ dân tham gia nghề do nhiều địa phương khó đáp ứng trên thực tế, đồng thời cần xác định rõ chủ thể đại diện làng nghề để thuận lợi triển khai các chính sách hỗ trợ.
Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TPHCM, cho rằng nghị định mới cần tạo cơ chế phân cấp mạnh hơn cho địa phương trong công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân nhằm đảm bảo tính kịp thời, tạo động lực cho người dân yên tâm sản xuất.
Kết luận hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo theo hướng khả thi, phù hợp thực tiễn. Theo bà, ngành nghề nông thôn chỉ có thể phát triển bền vững khi xây dựng được hệ sinh thái đồng bộ, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nghệ nhân gìn giữ giá trị truyền thống và doanh nghiệp là cầu nối đưa sản phẩm làng nghề vươn ra thị trường quốc tế.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến chụp ảnh lưu niệm cùng TS. Hồ Minh Sơn và ThS. Phạm Trắc Long tại hội thảo
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, địa phương hiện có 6.517 cơ sở ngành nghề nông thôn, tạo việc làm cho hơn 26.000 lao động với thu nhập từ 5-15 triệu đồng/tháng.
Thành phố có 14 ngành nghề đủ tiêu chí nghề truyền thống và 5 làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận. Trong đó, 4 nghề đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm nghề sơn mài Tương Bình Hiệp, nghề gốm Bình Dương, nghề làm bánh tráng An Ngãi và nghề làm bánh hỏi An Nhứt.
Trắc Long – Thiện Khiêm
