Nhiều chuyên gia cho rằng, việc sửa đổi Luật dầu khí cần hương tới xây dựng một khung pháp lý đồng bộ và linh hoạt cho các loại hình năng lượng mới.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết về trung hòa carbon và triển khai Quy hoạch điện VIII, ngành năng lượng đứng trước yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ các nguồn truyền thống sang các dạng năng lượng sạch, năng lượng mới. Sự thay đổi này không chỉ đặt ra thách thức về công nghệ, vốn đầu tư mà còn đòi hỏi một hành lang pháp lý đồng bộ, linh hoạt và đủ tầm bao quát các mô hình phát triển mới.
Sau hơn 4 năm triển khai Luật Dầu khí năm 2022, thực tiễn cho thấy hệ thống quy định pháp luật trong lĩnh vực dầu khí vẫn còn tồn tại không ít bất cập – Ảnh: ITN
Sau hơn 4 năm triển khai Luật Dầu khí năm 2022, thực tiễn cho thấy hệ thống quy định pháp luật trong lĩnh vực dầu khí vẫn còn tồn tại không ít bất cập, đặt ra yêu cầu phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn phát triển. Các chuyên gia cho rằng việc hoàn thiện Luật Dầu khí là cần thiết, nhằm xây dựng một khung pháp lý đáp ứng yêu cầu phát triển của cả dầu khí truyền thống và các lĩnh vực năng lượng mới.
Một trong những điểm đáng chú ý của Dự thảo sửa đổi Luật Dầu khí (Dự thảo) là việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, không chỉ giới hạn trong dầu khí truyền thống mà còn bổ sung các lĩnh vực mới như thu giữ và lưu trữ carbon (CCS/CCUS) cùng năng lượng ngoài khơi. Theo TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu, thể hiện nỗ lực cập nhật các mô hình phát triển mới vào hệ thống pháp luật hiện hành.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy các quy định đối với lĩnh vực năng lượng mới vẫn còn khá sơ lược. Trong khi dầu khí truyền thống đã được điều chỉnh qua nhiều lần sửa đổi với hệ thống quy định tương đối hoàn thiện, thì các lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ carbon mới chỉ được đề cập trong phạm vi một số chương riêng biệt, với nhiều nội dung còn thiếu chi tiết, đặc biệt là về trình tự, thủ tục triển khai dự án. Trên thực tế, nhiều quy định vẫn phải dẫn chiếu sang các luật khác như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng…, làm giảm tính đặc thù và tính linh hoạt của các ngành năng lượng mới.
Từ thực tiễn đó, TS Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh rằng để các lĩnh vực năng lượng mới phát triển đúng tiềm năng, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ và có tính hệ thống cao hơn, thay vì chỉ lồng ghép mang tính cơ học vào Luật Dầu khí hiện hành.
Đối với khái niệm năng lượng ngoài khơi bao gồm điện gió, điện mặt trời, năng lượng đại dương và các dạng năng lượng mới như hydrogen xanh hay amoniac xanh, cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh, thẩm quyền quản lý và cơ chế triển khai cụ thể. Đồng thời, việc phát triển các dự án năng lượng ngoài khơi, đặc biệt là các dự án tích hợp với hoạt động dầu khí hiện hữu, cũng đòi hỏi phải rà soát, sửa đổi đồng bộ các luật liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh đó, vấn đề phân cấp và phân quyền, TS Nguyễn Quốc Thập cho rằng, xu hướng tăng cường phân cấp, trao quyền cho doanh nghiệp là phù hợp với thực tiễn phát triển, song cần được thiết kế đi kèm cơ chế kiểm soát và ràng buộc trách nhiệm rõ ràng nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi và an toàn hệ thống.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc sửa đổi Luật dầu khí cần hương tới xây dựng một khung pháp lý đồng bộ và linh hoạt cho các loại hình năng lượng mới – Ảnh: ITN
Cũng quan tâm về lĩnh vực năng lượng mới, TS Nguyễn Hồng Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam cho rằng, đối với các loại hình năng lượng mới như thu giữ và lưu trữ carbon, hydro tự nhiên hay các dạng năng lượng phi truyền thống khác, cần tiếp cận theo hướng “khung pháp lý mở”. Bởi lẽ, đây là những lĩnh vực còn nhiều rào cản về công nghệ, hiệu quả kinh tế chưa ổn định và thị trường chưa hình thành rõ ràng. Nếu quy định quá chi tiết ngay từ đầu có thể làm giảm tính linh hoạt, thậm chí vô tình “đóng khung” cơ hội phát triển trong tương lai.
Theo ông, Luật Dầu khí nên cho phép cơ chế thí điểm có kiểm soát, đồng thời quy định các nguyên tắc nền tảng thay vì ràng buộc cứng về quy trình kỹ thuật. Đồng thời, cần bổ sung một chính sách khung riêng cho các hoạt động năng lượng mới, trong đó ưu tiên tích hợp với chuỗi hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí hiện hữu. Bên cạnh đó, quy trình triển khai dự án cũng cần được xác định theo hướng của dự án đầu tư năng lượng mới, bao gồm đầy đủ các bước từ đề xuất, thẩm định đến phê duyệt, thay vì áp dụng hoàn toàn theo mô hình hợp đồng dầu khí truyền thống.
Yến Nhung
https://diendandoanhnghiep.vn/hoan-thien-khung-phap-ly-cho-nang-luong-moi-10178019.html
